โรคระบาดในไก่ชน : โรคระบาดในไก่เป็นเรื่องที่น่าใจหายสำหรับชาวรักไก่ชน เพราะมันทำความเสียหายหรือสูญเสียให้กับผู้เพาะเลี้ยงไก่มากมาย                  โรคระบาทที่ถือว่าร้่ายแรงไม่มีทางรักษาเป็นแล้วตายลูกเดียวคือ
                        1. ไข้หวัดนก
                        2. นิวคลาสเซิล
                        3. โรคอหิวาต์
                        4. โรคหลอดลมอักเสบ
                        5. โรคฝีดาษ
                        6. โรคกับโบโร
                        7. โรคขี้ขาว  
                        8. โรคหวัดชนิดร้ายแรง(หน้าบวม)

                                                             
                ในโรคเหล่านี้ถ้าไก่ของท่านได้รับเชื้อแล้วจะไม่มีทางรักษาให้หายเป็นปกติได้เลย มีแต่จะตายเพียงสถานเดียว เพราะฉนั้น จะทำอย่างไรไม่ให้ไก่ของท่านจึงจะไม่เป็นโรคนี้ มีทางเดียวก็คือ ท่านต้องทำวัคซีน เราสามารถทำวัคซีนได้ 4 กรณี คือ
                1. ทำเป็นตามปกติ คือ ทำตามวาระตามอยุของไก่ที่เกิดมาตามธรรมชาติ เราต้องให้วัคซีนเพื่อคุ้มกันโรค คือ อายุ 7 วันแรกให้ นิวคลาสเซิล อายุ 14 วันก็ให้วัคซีน หลอดลมอักเสบ อายุ 21 วันให้ นิวคลาสเซิิล อายุ 30 วัน ให้ ฝีดาษ อายุ 45 วัน ให้ หวัดหน้าบวม และ อายุ 60 วัน ให้ อหิวาต์ หรือ ให้ แบบ 2 in 1 คือ นิวคลาสเซิล+หลอดลมอักเสบ ก็ได้
                2. ทำเมื่อมีโรคระบาด คือ ให้ทำวัคซินในขณะโรคระบาดยังไม่เข้ามาในเล้า เพื่อให้แน่ใจว่าไก่ที่อยู่ในเล้าของเรานั้นได้รับวัคซีนหรือมัวัคซีนทุกตัวเพื่อป้องกันโรคระบาดที่จะเกิดขึ้นกับเล้าของเรา
                3. ทำเมื่อโรคเข้ามาติดต่อในเล้าของเราแล้ว คือ การทำวัคซีนเมื่อเล้าของเรามีโรคระบาดอยู่ภายในเล้าแล้ว วิธีการคือ ให้เลือกทำเฉพาะตัวที่ยังไม่ติดโรค ไม่มีอาการของโรค เพื่อป้องกันไว้ และส่วนตัวที่เป็นโรค และมีอาการหนักก็ให้ทำลายทิ้ง หรือ ตัวที่เพิ่งมีอากร หรือสงสัยว่าติดโรคให้แยกไปรักษาตัวในที่อื่นที่ห่างออกไป
                4. ทำเมื่อครบอายุการป้องกันของวัคซีน คือ ทำวัคซีนโดยปกติที่ยังไม่มีโดรคระบาด เราสามารถทำซ้ำได้ ทุก ๆ 3 เดือน เพราะจะสามารถป้องกันได้แน่นอนกว่า ในวัคซีนบางชนิดเขียนติดข้างขวดว่าสามารถป้องกันได้ 6 เดือนในกรณ๊โรคไม่ระบาดร้ายแรงก็ป้องกันได้ 6 เดือน แต่กรณีโรคระบาดร้ายแรงควรจะป้องกันทุกๆ 3 เดืิอนจะแน่นอนกว่า
                เมื่อรู้ว่าไก่ติดโรค ให้รีบแยกตัวที่เป็นโรคออกจากฝูงทันที ถ้ามีอาการโรคมากแล้วให้ตัดสินใจทำลายหรือฆ่าแล้วฝังทันที ตัวที่เริ่มมีอาการแต่ไม่มากนักก็ให้เยียวยารักษา โดยให้ทำเป็นขั้นตอนดังนี้
                ล้างท้อง โดยการนำข้าวหรืออาหารที่ตกค้างอยู่กระเพาะ โดยการใช้ไซลิงค์สวมสายยางที่ใช้ในตู้ปลา แล้วทำการสูบน้ำเข้าไปให้เต็มแล้วแหย่ลงไปในกระเพาะฟักของไก่ บีบน้ำเข้าไปให้เต็ม แล้วจึงทำการบีบเคล้นกระเพาะเบา ๆ ให้อาหารที่จับกันเป็นก้อนแตกกระจายแล้วจึงทำการดูดเอาเศษอาหารที่เน่าเสียออกให้หมดถ้าเป็นข้าวเปลือกหากดูดไม่ออกใหเอาน้ำใส่กระเพาะแล้วจึงทำการเคล้นให้ข้าวกระจายและวจึงจับไก่ให้เอาหัวห้อยลงเอานิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้ อ้าปากไก่แล้วจึงสะบัดเอาข้าวที่อยู่ในกระเพาะออกให้หมด แล้วจึกเอายารักษากระเพาะของคนให้กินแล้วจึงให้กินน้ำเกลือแร่ขององ๕ืการเภสัช หลังจากนั้นก็ให้แล้วอาหารชนิดดูดซึม เป็น เวลา 3 วันห้ามให้อาหารที่เป็นชนิดอื่น ๆ เด็ดขาด ถ้าไก่ไม่ตายมันก็จะดีขึ้นเรื่อยๆ การรักษาแบบนี้ ไก่จะหายได้ก็เฉพาะไก่ที่เคยทำวัคซีนมาก่อนเท่านั้น ถ้าไก่ที่ไม่เคยทำวัคซีนส่วนใหญ่จะตายเกือบทุกราย
                หลักจากเกิดโรคแล้วควรปฏิบัติดังนี้ ให้จัดการทำลายเชื้อโรคที่ไก่ถ่ายไว้ตามพื้นดินของเล้า โดยใช้น้ำยาฆ่าเชื้อฉีดพ่นฆ่าเชื้อให้ทั่วแล้วเก็บกวาดขี้ของไก่ที่เป็นโรคออกจากเล้าให้หมด เอาปูนขาวโรยพื้นและเอาทรายละเอีียดถมทับให้มิดจึงจะปลอดโรค หรือถ้าไม่มียาฆ่าเชื้อโรคให้ใช้น้ำต้มเดือดเทราดไปให้ทั่วพื้นเล้าแล้วกวาดขูดเอาขี้ไก่ออกให้หมด เอาปูนขาวโรยราดพื้นให้ทั่ว เอาทรายละเอียดทับจึงจะใช้เลี้ยงไก่ต่อไปได้ การที่จะเอาไก่เข้ามาเลี้ยงให้ควรให้ห่าง 2 สัปห์ดา
                การสังเกตอาการป่วยของไก่ขั้นแรก จะซึม ยืนนิ่งๆ ไม่กระปรี้กระเปร่าขนจะลุก ต่อไปจะไม่กินอาหารกระเพาะบวมไม่ย่อย จะซึมมากขึ้น ต่อไปจะมีน้ำมูก น้ำลายในคน เสียงดังโครกครากเวลาหายใจและจะมีอาการจามต่อไป จะถ่ายอุจจาระเป็นสีเขียวปนขาว ลักษณะเป็นน้ำไม่เป็นก้อน ต่อไปจะนอนซมไม่เดิน เอาหัวซุกปีกหรือหัวตกพาดกับพื้น ต่อไปจะมีอาการอัมพาต ขาแข็ง ตัวแข็ง คอแข็ง เกาะราว เกาะรังไม่อยู่และตาย
                เมื่อเห็นไก่มีอาการเป็นโรค ควรปฏิบัติดังนี้
                1. แยกออกจากฝูง
                2. อาการหนักทำลาย อาการไม่หนักรักษา
                3. กวาดขี้เปลี่ยนน้ำใหม่ ใส่ยาป้องกันรักษาโรคในน้ำดื่ม
                4. ทำวัคซีนป้องกันตัวที่ไม่เป็น(โดยการวินิจฉัยโรคให้ตรงกับวัคซีนที่ใช้)
                5. ถ้ามีเล้าเพียงพอให้แยกไก่ที่ยังไม่เป็นโรคไปอยู่ที่อื่น ๆ ต่างหาก
                6. ในกรณีไก่ในเล้าอื่นๆ ที่ยังไม่เป็นโรค อย่างปล่อยออกมาให้ปะปนกับไก่ที่เป็นโรคเป็นอันขาด
                7. ตัวที่มีอาการโรคหรือป่วยอยู่แล้ว ห้ามใช้วัคซีนเป็นอันขาด
               การเลี้ยงไก่อย่าประมาทในเรื่องการทำวัคซีน ป้องกันโรค ไก่ที่ทำวัคซีนป้องกันโรคจะปลอดภัยเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์อย่าคิดว่าไก่ของเรา - บ้านเราไม่เคยเป็นหวัดไม่ต้องทำวัคซีนก็ได้ อย่างลืมว่าการระบาดของโรคในปัจุบันค่อนข้างง่ายดาย เช่น บ้านใกล้กัน , น้ำไหลพาโรคมาได้, ลมพัดพาโรคมาได้, นกกระจอกพาโรคติดขามาได้, หมาคาบซากมาได้, คนอื่นๆ พาโรคติดมือติดเท้ามาได้ , ไก่จากที่อื่น ๆ พาโรคมาได้
              โดยเฉพาะแหล่งซ้อมปล้ำไก่ชนจะมีโอกาสติดโรคจากไก่เอ่มาปล้ำได้ง่าย น้ำอาบน้ำล้างเสลดน้ำลายไก่อื่นที่มาปล้ำ ควรเทใส่อ่างที่มีน้ำยาฆ่าเชื้อใส่ไว้ อย่างเททิ้งส่งเดชจะเป็นตัวพาหะนำโรคมาสู่ไก่ในซุ้ม ในเล้าของเราได้ มีให้พบเห็นบ่อยๆ อย่างประมาทเป็นอันขาด อโรคยาปรมาลาภา ความไม่มีโรคเป็นลาภอย่างยิ่ง